İtici Unsur Nedir? Küresel ve Yerel Açılardan İnceleme Bursa’da, hafta sonları yürüyüş yaparken, bazen şehri izlerken, insanların çevrelerine nasıl tepki verdiğini gözlemlerim. Bu gözlemler bazen basit ve doğal şeylere dayansa da, bazen içimde, “Ya bir şeylerin ters gitmesine neden olan faktör ne?” diye sorular uyanır. Bugün hep birlikte “itici unsur nedir?” sorusunu biraz daha derinlemesine tartışalım. İtici unsur, her kültürde farklı biçimlerde şekillenebilen, genellikle toplumda hoş karşılanmayan, rahatsız edici bir davranış ya da özelliktir. Fakat bu kavramı yerel ve küresel ölçekte nasıl anlayabileceğimiz, hayatımızın her alanına nasıl sızabileceği hakkında farklı bakış açıları var. Ben de, hem Türkiye’den hem dünyadan örneklerle…
10 YorumEtiket: bu
Bir Sarhoş Bulmacada Ne Olur? Bir Hikâye Geçen hafta, Kayseri’deki küçük kafelerde birinde otururken bir bulmaca çözüyor, bir yandan da dışarıdaki kar manzarasına dalmıştım. Hava, kasvetli bir şekilde gri, ancak içimde bir huzursuzluk vardı. O bulmacayı çözerken bir şeylerin eksik olduğunu hissediyordum. Yıllardır bulmacalarda saatler geçirmiş biri olarak, bu kez bir şeyler ters gidiyordu. Her şey doğruydu, ama bir şeyler eksikti. Tıpkı hayatım gibi… Sonra bir kelime çıktı karşıma: “Sarhoş”. Bu kelime, bulmacanın çözümü gibi görünüyordu ama bir yanda da kafamı karıştıran bir şey vardı. O kelimeyi görmek, başka bir düşünceyi tetikledi ve bulmacada “sarhoş” olmanın ne anlama geldiğini düşündüm.…
10 YorumEmrah Kaman Murat Kaman ikiz mi? Geleceğe Dair Meraklı Bir Zihin Fırtınası Merhaba! Bu yazıyı, “Emrah Kaman Murat Kaman ikiz mi?” sorusunun ötesinde, gelecekte bu tür kimlik, akrabalık ve benzerlik sorularının kültür, teknoloji ve toplum üzerindeki etkilerini birlikte düşünmek isteyen biri olarak kaleme alıyorum. Cevabın netliğinden ziyade, bu sorunun nasıl sorulduğu ve geleceğin dünyasında bize ne anlattığı ilgimi çekiyor. Hadi bir beyin fırtınası yapalım; fikirlerinizi sonuna kadar bekliyorum. Belki de gizem, “ikizlik”te değil; insanın anlam arayışında. Bunu birlikte açalım. “İkiz mi?” Sorusu Neden Bu Kadar İlgi Çekiyor? Bir isim ikilisi: Emrah Kaman ve Murat Kaman. Benzerlik çağrıştıran soyadları ve…
6 YorumDünyanın Katmanlarının İsimleri: Doğadan Topluma Uzanan Bir Denge Hikâyesi Yeryüzünün Katmanları, İnsanlığın Aynasıdır Bazı sorular, bize yalnızca bilgi vermez; dünyaya nasıl baktığımızı da değiştirir. “Dünyanın katmanlarının isimleri nelerdir?” sorusu da bunlardan biridir. Bu sorunun cevabı ilk bakışta yalnızca jeolojik bir merak gibi görünebilir. Fakat biraz derine indiğimizde, bu katmanların doğadaki düzeniyle toplumun yapısı arasında şaşırtıcı benzerlikler buluruz. Tıpkı dünyanın iç içe geçmiş katmanları gibi, insanlık da farklı değerlerin, kimliklerin ve bakış açılarının bir araya gelmesiyle anlam kazanır. Toplumsal cinsiyet eşitliği, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi kavramlar da aslında bu doğal düzenin toplumsal karşılıklarıdır. Kadınların empati temelli, duygusal zekâsı yüksek yaklaşımları…
14 YorumKansız Ameliyat Nasıl Yapılır? Farklı Bakış Açılarıyla Derinlemesine Bir İnceleme Tıbbın her geçen gün geliştiği bu çağda, hastanelerde en çok konuşulan konulardan biri de “kansız ameliyat” kavramı. İlk duyduğumuzda kulağa neredeyse imkânsız gibi geliyor, değil mi? Ameliyat dediğimiz şeyin kan kaybıyla özdeşleştiği bir dünyada, “kansız” nasıl mümkün olabilir? İşte tam bu noktada farklı bakış açıları devreye giriyor. Kimimiz bu konuyu tamamen bilimsel ve teknik yönleriyle ele alırken, kimimiz de etik, toplumsal ve psikolojik boyutlarıyla düşünmeyi tercih ediyor. Gelin, bu iki yaklaşımı harmanlayarak konunun derinliklerine inelim. — Kansız Ameliyat Nedir ve Neden Önemlidir? Kansız ameliyat, en basit tanımıyla cerrahi işlemler sırasında…
16 YorumPlan Yapmak Ne Demek? Psikolojik Bir Mercekten İnceleme İnsan davranışlarını çözümlemeye çalışan bir psikolog olarak, günlük yaşamımızda sıkça duyduğumuz “plan yapmalısın” cümlesinin ardındaki derin psikolojik dinamikleri merak ediyorum. Plan yapmak, günlük rutinlerimizin ve hedeflerimizin ötesine geçen, zihinsel ve duygusal bir strateji oluşturma sürecidir. Birçok kişi, “plan yapmanın” önemini vurgularken, aslında bu basit bir eylemin ardında karmaşık psikolojik süreçlerin yattığını fark etmeyebilir. Bugün, plan yapmanın anlamını, bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji perspektiflerinden inceleyeceğiz. Plan Yapmak: Bilişsel Psikoloji Perspektifinden Bilişsel psikoloji, zihinsel süreçlerimizi, düşüncelerimizi ve karar verme mekanizmalarımızı inceler. Plan yapma, tam da bu zihinsel süreçlerin bir parçasıdır. Bir plan oluşturmak, geleceği…
14 YorumGüme Gitmek Deyim Mi? Ekonomik Bir Perspektif Üzerine Düşünceler Bir Ekonomistin Gözünden: Kaynakların Sınırlılığı ve Seçimlerin Sonuçları Ekonomi, sınırlı kaynakların en verimli şekilde nasıl kullanılacağına dair bir bilim dalıdır. Her seçim, bir fırsat maliyetini beraberinde getirir; bu da demektir ki her tercihin bir alternatifi vardır ve yapılan her karar, başka bir alternatifin kaybına yol açar. Bugün, sıkça duyduğumuz “güme gitmek” deyimini, ekonomik bir perspektiften ele alacağız. Bu deyim, yalnızca günlük dilde kaybedilen ya da boşa harcanan çabalar için kullanılmakla kalmaz, aynı zamanda ekonomi biliminin temel taşlarından biri olan seçim yapma ve kaybın anlamını da derinleştirir. Güme gitmek, birçok durumda bir…
12 YorumCamı Aç İngilizcesi Ne? Dilbilimin Işığında Küçük Bir Cümlenin Büyük Anlamı Bazı cümleler vardır, o kadar basit görünür ki arkasındaki dilbilimsel derinliği fark etmeyiz. “Camı aç.” mesela… Günlük hayatta defalarca söylediğimiz bu iki kelime, hem bir eylemi hem bir niyeti hem de bir ilişki biçimini taşır. Peki bu kadar sade bir ifadeyi İngilizceye çevirdiğimizde, aslında ne söylüyoruz? “Camı aç İngilizcesi ne?” sorusu, sanıldığı kadar basit değil. Bu yazıda, bu küçük cümlenin bilimsel ve kültürel katmanlarını birlikte keşfedelim. Dil, Kültür ve İfade Biçimi Öncelikle sorunun en kısa cevabı: “Camı aç.” İngilizce olarak “Open the window.” şeklinde söylenir. Ama bir dilbilimci için…
8 Yorum1 Gros Kaç Adet? Sayının Ötesinde Anlamın Edebiyatı Kelimenin kaderi, onu kullanan insanın hayal gücüne bağlıdır. “1 gros” ifadesi, ticaretin, ölçünün ve matematiğin alanına ait görünür. Fakat edebiyat, rakamların bile ruhunu dinleyebilen bir sanattır. Sayılar, kimi zaman karakterlerin yalnızlığını ölçer, kimi zaman bir metnin ritmini belirler. 1 gros da böyledir — yüz kırk dört adetlik bu ölçü, sadece bir niceliği değil, insanın çoğalma arzusunu, düzen takıntısını ve anlam arayışını simgeler. — Kelimelerin Ticareti: Edebiyatta Ölçü ve Değer 1 gros = 144 adet. Basit bir tanım gibi görünse de, bu ifade aslında insanın dünyayı ölçme tutkusunun bir yansımasıdır. Edebiyatta da benzer…
8 YorumKombi Emniyet Ventili Bozulursa Ne Olur? Psikolojik Bir Mercekten Bakış Bir Psikologun Meraklı Girişi: İnsan Davranışları ve Mükemmeliyetçi İhtiyaçlar Bir psikolog olarak, insanların karşılaştıkları sistemsel aksaklıklar karşısındaki tutumlarını her zaman merak etmişimdir. Bu gibi durumlar, yalnızca fiziksel bir sorunla ilgili değil, aynı zamanda insanların psikolojik ve duygusal durumlarını da etkileyebilir. Kombi emniyet ventilinin bozulması gibi teknik bir problem, çoğu kişi için önemsiz gibi görünse de, aslında duygusal tepkileri tetikleyen, güven duygusunu zedeleyen ve hatta stres seviyelerini artıran bir durumdur. Kombi sistemleri, evin içinde sürekli bir sıcaklık ve rahatlık sağlamakla görevli, bir bakıma güvenli bir alan oluşturan unsurlardır. Peki ya bu…
14 Yorum