Sıçan Yenir Mi? (Ve Diğer Hayat Soruları)
İzmir’de 25 yaşında bir genç olarak, hayatımı genellikle arkadaşlarla sohbet ederken geçiriyorum. Sohbetin başladığı yerle bittiği yer bazen birbirinden o kadar uzak oluyor ki, insanın kafası karışıyor. Bir gün, bir arkadaşım bir şekilde “sıçan yenir mi?” diye bir soru sordu ve o an ne olduğunu ben de anlamadım. O kadar doğal bir şekilde sormuştu ki, ben de önce “Yani, neden olmasın?” dedim. Sonra, birkaç saniye sonra, derin bir içsel sorgulama başladı. Bu kadar kolay mıydı gerçekten?
Sıçan Yenir Mi? Felsefi Bir Başlangıç
Şimdi, bir dakika… İçimden bir ses şöyle dedi: “Bunu ciddi ciddi mi sorguluyorsun?”
Ama tabii, ben her şeyi fazla düşünen bir insanım. Hadi bunu bir kenara bırakıp gerçekleri konuşalım. Sıçan yenir mi? Gerçekten, bu soru çok daha derin. Her şeyin bir sınırı vardır, değil mi? O kadar dağınık ve karışık bir dünyada, insanın bazen eğlenmesi lazım. Ama bir sıçanı yemek? Hmmm… İşte bu biraz fazla.
Bir arkadaşım var, ismini vermeyeceğim, ama insanın aklına gelen her soruyu kafasında sorgulamadan direkt dile getirebiliyor. O da bir gün “Acaba sıçan yenir mi?” diye sordu, biz de gülüştük tabii. Ama o an birden gözlerim açıldı, o kadar derin bir iç ses başladı ki: “Sıçan… gerçekten mi? Yani, bu soruya cevap vermek ne kadar etik olur? Sağlık açısından nasıl bir yol izlemeliyim? Acaba tavuk kadar lezzetli midir? Hmmm, balık gibi mi kokar? Hem de neden?!”
Gerçekten, böyle bir soruya nasıl yaklaşılır ki? Bir yanda arkadaş ortamında “aha, bu çok komik bir şaka” diyorsun, diğer yanda içindeki bilim insanı seni “tartışma konuları, sağlık riskleri” gibi şeylerle uyarıyor. Hadi bakalım, ne yapacağız?
Sıçan Yenir Mi? Komik Bir Gündelik Sahne
Bir gün, yemek için dışarı çıkıyoruz. Bir arkadaşım, “Ya biz sıçan falan yiyebilir miyiz?” diyerek başlayıp sonra güldü. Hepimiz gülüyoruz ama içimde bir yerlerde hala o soru yankılanıyor. Sıçan yenir mi? Ne zaman, nasıl ve hangi şartlar altında…
Ben de işin içinde espri yapmak için “Tabii ya, belki de patates kızartması ile güzel gider” dedim. Herkes bir kahkaha attı. Ama sonra düşündüm, gerçekten de, eğer sıçanlar, tavuklar gibi hijyenik ortamlarda yetiştirilse ve doğru pişirme yöntemleriyle hazırlanırsa, neden yenmesin?
Ve işte o an, iç sesim devreye giriyor: “Ne yapıyorsun ya? Sıçan mı? Hangi çağda yaşıyorsun sen?!” Ama bir yandan da, gerçek bir içsel tartışma başladı: “Evet ama… Antik Roma’da insanlar yedi, bazı Asya kültürlerinde de var.” Beni bir dakika daha düşünmeye itiyorlar. “Sıçan yenir mi?” sorusunun felsefi boyutlarına geçiyorum. Kafamda bir dünya kuruyorum: Sıçanlar, insanlar gibi dünyada bir yer edinmişse, o zaman biz de onları yiyecek mi olduk?
Ve bu noktada başka bir arkadaşım konuyu daha da derinleştiriyor: “Ya, neden sadece sıçan? Bu kadar eleştirdiğimiz hayvanları daha başka hangi yiyecekleri tabağımıza alabiliriz ki?”
Esprili Cevaplar ve Tuhaf Kafalar
İçimdeki esprili taraf iyice ortaya çıkıyor ve “Yani, bir sıçanla bile yemek yapabiliyorsak, neden tavukla uğraşıyoruz? Belki de sıçan aslında ‘geçmişin tavuklarıdır’.” diyorum. Bütün masa gülmekten kırılıyor. Ama ben, hala düşünüyordum. “Gerçekten sıçan yenir mi? Yoksa bir yerlerde çizilmiş bir çizgi mi var?”
O esnada başka bir arkadaşım “Ya bu nasıl soru ya? Sıçan mı? Yani, biraz daha düşünelim, tamam mı?” diye başlıyor ve hepimiz daha çok gülüyoruz.
Ama o an fark ediyorum ki, bir yanda mizahi bir yaklaşım var, diğer yanda beynim bir kaynağa, gerçeklere doğru yöneliyor. Gerçekten, bazı şeyleri sırf eğlenceli diye sorgulamak gerekir mi? Bazen, hiçbir şeyin ciddiyetini sorgulamadan olduğu gibi kabul etmek, çok da sağlıklı bir yaklaşım değil. O yüzden, “Sıçan yenir mi?” sorusu, bende sadece bir espri olarak kalmıyor, aynı zamanda bir yansıma, bir sorgulama aracı haline geliyor.
Sonuç: Sıçan Yenir Mi? İnsanın Düşünme Biçimi
Sonunda, arkadaşlarla bu soruya verecek bir cevabım olmadığını fark ettim. Çünkü bu soruya verdiğiniz her cevap, sizin dünyaya nasıl baktığınızı da yansıtıyor. Eğer eğlenceli bir şekilde, mizahi bir bakış açısıyla düşünürsek, sıçan yemekte bir sorun yok gibi görünebilir. Ama bu soru, aslında daha derin bir yere işaret ediyor: İnsanların sınırlarını, kültürel algılarını ve yaşam biçimlerini sorgulamak.
Sonuçta, bu sorunun cevabı her kişiye göre değişebilir. Kimisi için eğlenceli bir şaka, kimisi içinse bir yemek alternatifi olabilir. Ama her zaman olduğu gibi, hayatın bizlere sunduğu her şeyi, biraz da olsa sorgulamak gerekiyor. O yüzden bir dahaki sefere “sıçan yenir mi?” diye sorulduğunda, hem eğlenmek hem de biraz düşünmek iyi bir fikir olabilir.